داد « 1 » . آرتش تارومار شدهء پاشا تا دروازه‌هاى شهر كه اميد به ترحم شاهزاده داشت تعقيب شد . اما ناخوشى او ويرا بر آن داشت كه عقب‌نشينى كند و وقتى كه به تپه‌ها و اتلال رسيد فوت كرد . در همين اوقات مخاصمات در قسمت شمال ادامه داشت . يك دستهء اعزامى از تركان بعدهء هزار نفر بوسيلهء نيروهائى كه در ايروان به عمليات مشغول بودند اسير شدند ، ولى عباس ميرزا كه در تمام مدت مايل نبود زياد فشار بياورد آنها را بدون گرفتن خون بها آزاد ساخت . در يك ميدان نبرد ايرانيان با وجوديكه در شماره پست‌تر بودند بعد از جنگ سختى پيروزى مهمى بدست آوردند و اين لشكركشى خاتمه يافت . در قسمت جنوب تمام عمليات نظامى بواسطهء شيوع مرض و با در ميان قشون متوقف ماند و ميگويند اين بيمارى مسرى در اين موقع براى اولين بار در ايران بروز كرد . بالاخره جنگ با انعقاد معاهدهء ارز روم كه آن در 1238 هجرى ( 1823 ) بامضا رسيد خاتمه يافت . شرائط و مواد اين عهدنامه متضمن هيچگونه تغييرات ارضى نبود . نزاع بر سر گوگچه و تصرف آن بدست روسيه 1825 م مواد عهدنامهء گلستان بقدرى مبهم بود كه سه ناحيه‌اى كه بين ايروان و درياچهء گوگچه قرار داشت و مهمتر از همه شهر گوگچه بود تكليفى بر ايشان معين نشده بود و بر سر آنها نزاع جريان داشت . بين ژنرال يرمولوف و عباس ميرزا مذاكراتى در اين‌باره بوقوع پيوست ، ولى چون به نتيجهء قطعى نرسيد نيروى روس گوگچه را تصرف نمود . در نتيجهء اين دست درازى احساسات شديد و خصمانهء ايرانيان كه بر اثر فتوحات روسيه و هم‌چنين رفتار تحقيرآميز وى نسبت به اتباع جديد مسلمان خود به هيجان آمده بود باعث شد كه يك نمايش ملى بنفع جنگ وقوع يابد . عباس ميرزا شخصا خيلى مايل بود كه شهرت از دست رفتهء خود را دوباره بدست آورد ،

--> ( 1 ) - چنين روايت ميكنند كه وقتى محمد على ميرزا كودك بود آغا محمد خان از او پرسيد اگر شاه شود چكار خواهد كرد . محمد على ميرزا جواب داد « من شما را خواهم كشت » اين جواب جدى باعث شد كه عباس ميرزا كه پسر دوم بود بوليعهدى فتحعليشاه انتخاب شود . ( مؤلف )